Λέσχη Ανάγνωσης Κομοτηνής

Η επόμενη παρουσίαση - συζήτηση (Παρασκευή ३-२-२०१२)

2012-01-30T16:08:00.002+02:00

Την ερχόμενη Παρασκευή 3 - 2 στις 20:30 θα γίνει στην Πολιτιστική Κίνηση Ροδόπης (απέναντι από το 3ο Λύκειο) η πέμπτη φετινή παρουσίαση-συζήτηση της ομάδας Θαλής + Φίλοι. Την παρουσίαση, που έχει τίτλο «Ο χρόνος στη φιλοσοφία και την επιστήμη» έχει ως βάση το βιβλίο «Το ποτάμι του χρόνου» του Igor Novikov, θα κάνει ο Χρήστος Μητρουλιάς. Δείτε παρακάτω μία σύντομη περίληψη της ομιλίας από τον εισηγητή.

Ο ΧΡΟΝΟΣ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ
Μία από τις πλέον αινιγματικές έννοιες που έχουν απασχολήσει την ανθρώπινη νόηση κατά το πέρασμα των αιώνων είναι η έννοια του χρόνου. Στη διάρκεια της ιστορίας η βαθιά και μέχρι σήμερα ανεξιχνίαστη φύση του οδήγησαν τους ανθρώπους σε επίμονους προβληματισμούς. Το ζήτημα αιχμαλώτισε και γοήτευσε τη σκέψη ποιητών, συγγραφέων και φιλοσόφων όλων των εποχών. Πώς ορίζεται, ποια είναι η φύση και η προέλευση του; Υπάρχει ο χρόνος εφόσον υπάρχουμε, ή βρίσκεται πέρα και πάνω από εμάς; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που βασάνισαν τη φιλοσοφική σκέψη ανά τους αιώνες, από τον Πλάτωνα που όρισε τον χρόνο ως κινητή εικόνα της αιωνιότητας και τον Αριστοτέλη για τον οποίο ο χρόνος ήταν αριθμός της κίνησης μέχρι τον Καντ που θεωρούσε το χρόνο ως μια ιδιότητα, εποπτεία του ανθρώπινου νου. Στη συνέχεια τη σκυτάλη πήρε η επιστήμη η οποία αποπειράθηκε να ορίσει και να ερμηνεύσει το χρόνο χρησιμοποιώντας τα μαθηματικά, την παρατήρηση και το πείραμα. Ο Νεύτων όρισε τον απόλυτο χρόνο, ενώ ο Αινσταίν με τη θεωρία της Σχετικότητας έθεσε την έννοια του χρόνου σε ένα νέο φιλοσοφικό υπόβαθρο κόντρα στη λογική που διαμορφώνουν οι ανθρώπινες αισθήσεις. Όλα αυτά θα συζητήσουμε την Παρασκευή 3 Φεβρουαρίου στο στέκι της Πολιτιστικής Κίνησης στις 20:30μμ. Αξίζει να διαθέσετε λίγο από το χρόνο σας!

Η Μέλπω Αξιώτη με τις "Δύσκολες Νύχτες" στη λέσχη μας

2011-11-23T22:02:00.002+02:00

Η Μέλπω Αξιώτη καταγόταν από παλιά αρχοντική οικογένεια της Μυκόνου. Γεννήθηκε στην Αθήνα. Πατέρας της ήταν ο μουσικοσυνθέτης Γεώργιος Αξιώτης, με τον οποίο έζησε όταν χώρισαν οι γονείς της. Και οι δύο γονείς της ξαναπαντρεύτηκαν και είχε τρία ετεροθαλή αδέλφια. Από το 1918 ως το 1922 μπήκε εσωτερική στη Σχολή των Ουρσουλίνων της Τήνου. Το 1925 παντρεύτηκε το θεολόγο και δάσκαλό της Βασίλη Μάρκαρη, από τον οποίο χώρισε τέσσερα χρόνια αργότερα. Μετά από μια σύντομη σχετικά παραμονή στη Μύκονο, επέστρεψε στην Αθήνα και γνωρίστηκε με τον Νίκο Εγγονόπουλο, τον Γιώργο Θεοτοκά, τον Γιώργο Σεφέρη, τον Γιάννη Ρίτσο, τον Νίκο Αλεξίου. Το 1933 έκανε την πρώτη της εμφάνιση στα γράμματα, με το διήγημα Απ τα χτες ως τα σήμερα, στην εφημερίδα Μυκονιάτικα Χρονικά, όπου τον επόμενο χρόνο θα δημοσιεύσει άλλο ένα διήγημα. Πέρασαν και τα δύο απαρατήρητα. Το 1934 άνοιξε μαζί με τη Βέτα Τσιτιμάτη έναν βραχύβιο οίκο ραπτικής και παράλληλα άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα σχεδίου στη Σιβιτανίδειο Σχολή. Το 1936 προσχώρησε στο Κ.Κ.Ε. και παρέμεινε πιστή στην Αριστερά ως το θάνατό της. Το 1938 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα, Δύσκολες Νύχτες, με το οποίο ασχολήθηκε σύσσωμη η κριτική. Της απονεμήθηκε το πρώτο βραβείο του Γυναικείου Συλλόγου Γραμμάτων και Τεχνών και η ψυχή του συλλόγου, Πηνελόπη Δέλτα, η οποία διαφωνούσε με τη βράβευσή της, κατάργησε το βραβείο. Στην Κατοχή, εντάχθηκε στην Εθνική Αλληλεγγύη του ΕΑΜ και συνεργάστηκε στον παράνομο Τύπο, μαζί με τη Διδώ Σωτηρίου, την Έλλη Αλεξίου, την Έλλη Παππά κ.ά. Μετά την απελευθέρωση, διώχθηκε λόγω της πολιτικής της δράσης και κατέφυγε στη Γαλλία, το 1947, όπου η αριστερή διανόηση, Λουί Αραγκόν, Έλσα Τριολέ, Πωλ Ελυάρ, Πάμπλο Νερούντα, κ.ά της επεφύλαξε θερμή υποδοχή. Το μυθιστόρημά της Εικοστός αιώνας μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και της χάρισε πανευρωπαική καταξίωση. Το 1950 απελαύνεται από τη Γαλλία, κατόπιν διαβήματος της ελληνικής κυβέρνησης, και καταφεύγει αρχικά στην Ανατολική Γερμανία, στη συνέχεια στη Βαρσοβία, όπου θα εργαστεί στην ελληνική εκπομπή του πολωνικού ραδιοφώνου, και πάλι πίσω, το 1956 στο Ανατολικό Βερολίνο. Εργάζεται επί έξι χρόνια στο πανεπιστήμιο Humboldt, διδάσκοντας νεοελληνική γλώσσα και λογοτεχνία και συνεργάζεται με τον επίσης εξόριστο Δημήτρη Χατζή. Έχει μονίμως προβλήματα υγείας, γι αυτό και καταφεύγει πολύ συχνά στην Αλμπίζολα της Ιταλίας. Με απόφαση του Ηλία Τσιριμώκου, επαναπατρίζεται το 1965. Συνεχίζει τα ταξίδια της. Κατά τη δικτατορία, αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα και της συμπαραστέκονται η αδελφή της Χαρούλα, οι φίλοι της, η Νανά Καλλιανέση, ο Αντρέας Φραγκιάς. Ο Γιάννης Ρίτσος θα τη βοηθήσει αποφασιστικά να ολοκληρώσει και να εκδώσει το κύκνειο άσμα της, την Κάδμω. Το 1971 η υγεία της επιδεινώνεται ραγδαία, πάσχει από προιούσα αμνησία και σωματική εξασθένηση τον επόμενο χρόνο πεθαίνει.

Επηρεασμένη τόσο από τον μοντερνισμό, και την πρόσληψή του από τη γενιά του τριάντα, όσο και από το σουρεαλισμό, χρησιμοποιεί ευρέως το συνειρμό και τον εσωτερικό μονόλογο και ανάγει το απολύτως προσωπικό σε οικουμενικό. Εστιάζοντας στο όνειρο, στην παιδική ηλικία, στο γενέθλιο νησί της, με γλώσσα χειμαρρώδη, λαική, και περίτεχνη, μακροπερίοδη σύνταξη, με λέξη απόλυτα ακριβή και πολυστρωματική αφήγηση, η Αξιώτη άφησε πίσω της ένα πολυσύνθετο, αταξινόμητο έργο, που έχει τη θέση του μεταξύ των αριστουργημάτων της σύγχρονης ευρωπαικής λογοτεχνίας.

Τα έργα της κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κέδρος

πεζογραφία

Χρονικά. Τόμος Γ΄ 1980

Δύσκολες νύχτες. Τόμος Α΄. Μυθιστόρημα 1981

Θέλετε να χορέψουμε Μαρία; Τόμος Β΄. Νουβέλα 1982

Εικοστός αιώνας. Τόμος Δ΄. Μυθιστόρημα 1982

Σύντροφοι καλημέρα. Τόμος Ε΄. Διηγήματα 1983

Μια καταγραφή στην περιοχή της λογοτεχνίας. Τόμος ΣΤ΄. Δοκίμια 1983

Το σπίτι μου. Τόμος Η΄. Διήγηση 1986

Ποιήματα. Τόμος Ζ΄ 2001

Η Κάδμω. Τόμος Θ΄. Νουβέλα. υπό έκδοση

μεταφράσεις

ΡΑΝΤΙΓΚΕ,ΡΑΙΜΟΝ

Ο διάβολος μέσα του 1969

1089 - Ένα μαγικό ταξίδι στον κόσμο των μαθηματικών

2011-05-21T23:47:00.003+03:00

Ο καθηγητής David Acheson μας προσκαλεί να ταξιδέψουμε μαζί του στον γοητευτικό κόσμο των μαθηματικών και να επισκεφθούμε τους πιο μαγικούς αριθμούς, τους πιο διασκεδαστικούς γρίφους και τις πιο όμορφες αποδείξεις.

Με την εύθυμη παρουσίασή του, το πάθος και τον ενθουσιασμό του προσκαλεί ακόμη και εκείνους που εξαιτίας ενός καθηγητή, όπως λέει, δικαίως μίσησαν τα μαθηματικά, ενώ δίνει τη δυνατότητα σε όσους δεν έχουν μαθηματική προπαιδεία να κατανοήσουν τους μαθηματικούς χειρισμούς και τη χρησιμότητα των εφαρμογών τους.

Η εικονογράφηση, με γελοιογραφίες, σκίτσα και διαγράμματα που έχει επιλέξει ο ίδιος ο συγγραφέας, συνθέτει ένα ανάγλυφο τοπίο, διευρύνει την αντίληψη και τις γνώσεις του αναγνώστη και τον μαθαίνει πώς να αντλεί ευχαρίστηση από τα μαθηματικά.

Το ταξίδι μας, λοιπόν, ξεκινά με την έκπληξη και το θαυμασμό που ένιωσε ο συγγραφέας όταν, στην ηλικία των δέκα ετών, διάβασε στο περιοδικό I-SPY το « κόλπο του 1.089», έκπληξη η οποία αργότερα τον ώθησε να γίνει μαθηματικός.

Κάνοντας σύντομες στάσεις, περνάμε από τη γεωμετρία, τους πρώτους αριθμούς και τις δευτεροβάθμιες εξισώσεις. Διασχίζουμε με τον Όιλερ τις γέφυρες του Κένιγκσμπεργκ και κατευθυνόμαστε προς το δέντρο του Πέρον και το αναποδογυρισμένο εκκρεμές, προτού επισκεφθούμε το πρόβλημα του Μαλφάτι και τον πάπυρο του Ράιντ.

Καθώς περνάμε από τις άπειρες σειρές και τη σύγκλιση, θαυμάζουμε τις κηλίδες της λεοπάρδαλης και την υποκυκλοειδή καμπύλη. Κάνουμε μια στάση για να γευματίσουμε από την οικονομικότερη κονσέρβα συζητώντας με τον Λόρεντς για το χάος και τη δυναμική των πληθυσμών, και συνεχίζουμε το ταξίδι μας προσπαθώντας να προβλέψουμε τον καιρό και, με τη βοήθεια του αριθμού e, να κατανοήσουμε τους τόκους και τα επιτόκια.

Τελικός προορισμός το «ινδικό κόλπο με το σκοινί» και η μαγική σχέση των αριθμών e, i και π.

Είτε είστε πολύ νέος είτε πολύ γέρος, ή κάπου ανάμεσα, είτε είστε στο σχολείο είτε στο πανεπιστήμιο, ή σε κανένα από τα δύο, είτε κρατάτε ένα μολύβι στα χέρια σας είτε ένα τζιν-τόνικ... επιβιβαστείτε στο Εξπρές των Μαθηματικών και ετοιμαστείτε για ένα συναρπαστικό ταξίδι!

Το Μυθιστόρημα του Ξενοφώντα: Παρασκευή 8 Απριλίου

2011-03-14T23:09:00.003+02:00

Το Μυθιστόρημα του Ξενοφώντα είναι το μυθιστόρημα της εποχής που ο ελληνικός κόσμος πνέει τα λοίσθια. Οι πόλεις επιδίδονται σ’ έναν ασταμάτητο πόλεμο μεταξύ τους, ο Πέρσης βασιλιάς παρακολουθεί και παρεμβαίνει, και η Ιστορία εγκυμονεί.

Στην ηττημένη Αθήνα του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο Σωκράτης καταδικάζεται σε θάνατο και μερικά από τα καλύτερα παιδιά της αναρωτιούνται για την αξία της δημοκρατίας, της μεγάλης εφεύρεσης του προηγούμενου αιώνα. Ο Πλάτων ιδρύει την Ακαδημία, ενώ ο Ξενοφών παίρνει τη δική του μοναχική πορεία. Ωραίος σαν τον Αλκιβιάδη, γόνος της παλιάς καλής Αθήνας, θα γίνει μισθοφόρος του Κύρου πριν τον εξορίσουν οι συμπολίτες του κατηγορώντας τον για φιλολακωνισμό. Το υπόλοιπο της ζωής του θα το περάσει εξόριστος στην Πελοπόννησο, γράφοντας ένα έργο που κατάφερε να φτάσει ακέραιο ως τις μέρες μας. Κι αυτό μοιάζει με θαύμα: χωρίς φιλοσοφική σχολή να τον υποστηρίζει, χωρίς μαθητές να φροντίζουν για την υστεροφημία του, ελλειμματικός φιλόσοφος κατά πολλούς, μειονεκτικός ιστορικός κατ’ άλλους, ο Ξενοφών κατόρθωσε να διασχίσει τους αιώνες και να φτάσει ως το δικό μας παρόν αρθρώνοντας τον μοναχικό του λόγο, διεκδικώντας την ειλικρίνεια αυτής της μοναξιάς που τον κάνει να μοιάζει παράξενα σύγχρονός μας.

«Αυτό που με γοήτευσε περισσότερο στην προσωπικότητα του Ξενοφώντα και με κάνει να τον αισθάνομαι σύγχρονό μας είναι οι αντιφάσεις του, η μοναχικότητά του», λέει ο συγγραφέας Τάκης Θεοδωρόπουλος. «Όσο για την εποχή του, είναι η εποχή της παρακμής του ελληνικού κόσμου, κι αυτοί οι άνθρωποι έζησαν την πρώτη μεγάλη κρίση της Δημοκρατίας. Δεν με ενδιαφέρει μονάχα ο αρχαίος κόσμος, η δύναμή του και η αδυναμία του, αλλά και η σχέση του με τον δικό μας κόσμο».

Παρασκευή 11 Μαρτίου 2011 (ώρα 20.30) Βιρτζίνια Γουλφ (1929) Ένα δικό σου δωμάτιο (A Room of One’s Own)

2011-03-04T23:50:00.004+02:00

Το Ένα δικό σου δωμάτιο (1929) θεωρείται από τη σύγχρονη κριτική όχι άδικα ως η πιο σημαντική συνεισφορά της Γουλφ στη λογοτεχνική κριτική και θεωρία. Το βιβλίο αυτό αποτελεί ορόσημο στο ζήτημα της γυναικείας χειραφέτησης και βασικό σημείο αναφοράς σε κάθε σύγχρονη συζήτηση σχετικά με το φεμινισμό, το κοινωνικό φύλο, τη σεξουαλικότητα, την εκπαίδευση, την πατριαρχία, τη λογοτεχνία.

Τι μπορεί όμως να σημαίνει σήμερα η τολμηρή αξίωση της Γουλφ πως «για να γράψει μια γυναίκα πρέπει να έχει λεφτά και ένα δικό της δωμάτιο»; Άραγε ποιο περιεχόμενο μπορεί να έχουν όροι, όπως «γυναικείος λόγος», «γυναικεία γραφή», «φύλο», «δικαίωμα στην εκπαίδευση»; Τι κοινό μπορεί να έχει ο τραγουδιστής Morrissey με τη Γουλφ; Αυτά και άλλα παρόμοια θα συζητήσουμε την Παρασκευή 11 Μαρτίου στις 20.30 στο φιλόξενο χώρο της Πολιτιστικής Κίνησης Ν. Ροδόπης διαβάζοντας το Ένα δικό σου δωμάτιο της Βιρτζίνια Γουλφ.

X.M.

Ο Μπόρχες κι εγώ

2011-01-25T23:03:00.003+02:00

Την Παρασκευή 18 Φεβρουαρίου στις 20:30 στο χώρο της Πολιτιστικής Κίνησης Ροδόπης θα γίνει παρουσίαση του έργου του Μπόρχες, του μεγαλύτερου Αργεντίνου συγγραφέα του 20ου αιώνα. Για όσους ενδιαφέρονται να πλησιάσουν τον ιδιόμορφο κόσμο του Μπόρχες μπορούν να διαβάσουν τα άπαντα πεζά του (εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα). Στην παρουσίαση θα δοθεί έμφαση σε τέσσερα διηγήματα - πεζά (Η βιβλιοθήκη της Βαβέλ, O κήπος με τα διακλαδωτά μονοπάτια, Ο Μπόρχες κι εγώ, Argumentum Ornithologicum), αλλά παράλληλα θα αναλυθεί το λογοτεχνικό του ύφος. Τέλος, θα αναζητηθεί η διασύνδεση των κειμένων του με τις θετικές επιστήμες.

Διαβάζω από το οπισθόφυλλο του βιβλίου:

Μπόρχες σημαίνει, για τα εκατομμύρια των φανατικών του αναγνωστών σε όλο τον κόσμο, ένα σύμπαν δημιουργημένο από την αρχή με τα υλικά που πλάθονται τα όνειρα. Ένα σύμπαν που συγκροτείται από επάλληλους Λαβυρίνθους (που διαφέρουν στις διακλαδώσεις καίτοι ομόκεντροι), ένα σύμπαν Βιβλιοθήκη όπου οι πάντες χάνονται αναζητώντας το Νόημα.

Σ' αυτό το δαιδαλώδες τοπίο των συναρπαστικών του γραπτών -και ιδίως των πεζών κειμένων που συγκεντρώνονται όλα για πρώτη φορά σε ενιαίο τόμο-, η πραγματικότητα είναι μια απάτη, ο ορθός λόγος συνιστά αυθαιρεσία και ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς, είτε έχει ήδη συμβεί είτε επίκειται να συμβεί· στο παιγνιώδες σύμπαν του Μπόρχες, ο ένας είναι γέννημα της φαντασίας κάποιου άλλου και σε μια θεία χρονική στιγμή, σε μια ανύποπτη Επιφάνεια μια ολόκληρη ζωή μπορεί να δικαιωθεί...

Απαντα τα Πεζά του Χόρχε Λουίς Μπόρχες, σ' αυτή τη νέα οριστική έκδοση, από τον επί χρόνια μελετητή και μεταφραστή του έργου του, τον Αχιλλέα Κυριακίδη, επιτρέπουν στον αναγνώστη να διαβάσει το μεγάλο κλασικό συγγραφέα του εικοστού αιώνα με τη μορφή ενός συγκλονιστικού εν πρόοδο χρονικού του σύγχρονου πολιτισμού μας. Ακολουθούν δύο ακόμα τόμοι: Απαντα τα Δοκίμια και Απαντα τα Ποιητικά.

Αλλά, ποιος είναι ο Μπόρχες; Δείτε εδώ!

Ο πυρετός της Ουρμπικάνδης: Το βιβλίο που θα παρουσιαστεί την Παρασκευή 21 Ιανουαρίου

2010-12-20T22:32:00.004+02:00

Είναι το όραμα μιας ουτοπιστικής αρχιτεκτονικής που ο ιδιοφυής Φρανσουά Σουίτεν, σ' αυτό το άλμπουμ, οδηγεί στο ακραίο της όριο, τόσο από εικονογραφική όσο και από αφηγηματική άποψη. Σε σενάριο του Μπενουά Πέετερς, ο ΠΥΡΕΤΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΜΠΙΚΑΝΔΗΣ, απ' το 1985 που πρωτοδημοσιεύτηκε στο γαλλικό περιοδικό A SUIVRE, ώς σήμερα, έλαβε επανειλημμένες διακρίσεις στα διεθνή φεστιβάλ, με σημαντικότερη τη βράβευσή του στο φεστιβάλ της Ανγκουλέμ το 1986
σαν το ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΑΛΜΠΟΥΜ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ.

Η μουσική του Πυθαγόρα (Παρασκευή 17 Δεκεμβρίου)

2010-11-27T22:10:00.002+02:00

Τα μπλουζ δεν είναι αμερικανική μουσική επινόηση (ούτε και το Πυθαγόρειο Θεώρημα είναι επινόηση του Πυθαγόρα). Ήταν οι αφρικανοί σκλάβοι που έπαιζαν μπλουζ στην Αμερική - οι πρόγονοι αυτών των αφρικανών «μουσικών» χρησιμοποιούσαν, στην πρωτόγονη μουσική τους, τις ίδιες φυσικές νότες που «έπαιζαν» οι Κινέζοι, οι Ινδοί και οι αρχαίοι Έλληνες, χωρίς να έχουν την παραμικρή συνεννόηση για τις «μελωδίες» που απολάμβαναν. Η αρχέγονη μουσική δημιουργούσε ένα ευχάριστο αίσθημα - ο «μουσικός» ένιωθε την ψυχή του να αγαλλιάζει, χωρίς να σκέφτεται το πώς και το γιατί.

Ο πρώτος θνητός που προβληματίστηκε, πριν από 2.600 χρόνια, για ποιο λόγο συμβαίνει κάτι τέτοιο ήταν ο Πυθαγόρας από τη Σάμο. Δεν είχε μουσικές φιλοδοξίες. Όμως, ως φιλόσοφος και μέγας μαθηματικός (στον οποίο αποδόθηκε, το ήδη γνωστό πολύ πριν από αυτόν, ομώνυμο γεωμετρικό θεώρημα), συνειδητοποίησε ότι μόλις χτυπούσε μια χορδή σε συγκεκριμένες υποδιαιρέσεις του μήκους της, παράγονταν αυτές οι «μαγικές» φυσικές νότες. Ο δαιμόνιος μαθηματικός επινόησε μια σχέση που συνέδεε τις νότες με τους αριθμούς.
Οι αριθμοί -η ουσία των μαθηματικών- κυβερνούσαν, πλέον, τη μουσική: η αρμονία της ψυχής προέκυπτε μέσα από την αρμονία των αριθμών. Και η ψυχή ήταν μόνο ένα από τα ενδιαφέροντα του Πυθαγόρα. Οι μαθητές του, οι Πυθαγόρειοι, ερμήνευαν -μέσα από τα μαθηματικά και ειδικά τους αριθμούς- την κρυφή τάξη του Σύμπαντος, και απέδιδαν στη μυστικιστική πυθαγόρεια οκτάβα την ενότητα όλων των δυνάμεων και των δραστηριοτήτων του φυσικού κόσμου (μια πρώιμη Θεωρία των Πάντων). Η «μουσική των σφαιρών» ήταν η μαθηματική ερμηνεία για τους ήχους που παράγονταν από την περιστροφή των πλανητών στο ουράνιο στερέωμα - όλα τα φαινόμενα αποδίδονταν σε συνδυασμούς παλλόμενων μικροσκοπικών χορδών, οι ταλαντώσεις των οποίων παρήγαν σωματίδια που αντιστοιχούσαν σε νότες (μια πρώιμη Θεωρία Χορδών).

Δέκα πιθανοί λόγοι για τη μελαγχολία της σκέψης

2010-11-01T00:27:00.000+02:00

'Αναπνέω, άρα σκέφτομαι''

''Η κυριαρχία της σκέψης, της απόκοσμης ταχύτητας της σκέψης εξυψώνει τον άνθρωπο πάνω από κάθε άλλο ζωντανό πλάσμα. Κι όμως, τον αφήνει ξένο για τον ίδιο τον εαυτό του και για τα μεγέθη του κόσμου'' George Steiner

Ο George Steiner γεννήθηκε το 1929 στο Παρίσι. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, στο Χάρβαρντ και στην Οξφόρδη με υποτροφία Rhodes. Δίδαξε Συγκριτική Λογοτεχνία σε Πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών, της Αγγλίας και της Ελβετίας. Είναι κριτικός και συγγραφέας πολλών έργων θεωρίας και κριτικής. Το 2004 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ της Φιλοσοφικής σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το βιβλίο αυτό είναι γραμμένο στα αγγλικά και αφιερωμένο από τον Στάινερ στο Γάλλο μεταφραστή του Pierre -Emmanuel Dauzat.

Στην αρχή του βιβλίου παρατίθεται ένα απόσπασμα του Γερμανού ρομαντικού στοχαστή Σέλλινγκ από το βιβλίο ''Περί της ουσίας της ανθρώπινης ελευθερίας'' (1809), το οποίο υπήρξε η αφορμή για να γράψει ο Στάινερ το στοχαστικό αυτό δεκάλογό του. Σύμφωνα με τον Σέλλινγκ, η θλίψη είναι αχώριστος συνοδός της σκέψης. Ο Στάινερ δέχεται τη διαπίστωση αυτή και θέλει να την εξακριβώσει. Υπάρχει η απόδειξη του θεωρήματος και λείπει ο συλλογισμός.

Ο πρώτος πιθανός λόγος για τη μελαγχολία της σκέψης είναι ότι η σκέψη είναι απεριόριστη και συνεπώς είναι θλιβερό το ότι μπορούμε να σκεφτούμε τα πάντα για τα πάντα. Ως δεύτερος πιθανός λόγος προβάλλεται από το συγγραφέα το ότι η σκέψη είναι ανεξέλεγκτη και διηνεκής. Βαρυθυμία, επίσης, προκαλεί, ως τρίτος λόγος, το γεγονός ότι η αληθινή πρωτοτυπία της σκέψης είναι υπερβολικά σπάνια. Ο Στάινερ προβάλλει ως τέταρτο πιθανό λόγο το γεγονός ότι η γλώσσα μονίμως προσπαθεί να επιβάλει την κυριαρχία της στη σκέψη. Επιπλέον, είμαστε ανίκανοι, σύμφωνα με το συγγραφέα, να αποθηκεύσουμε τη δυνητικά καρποφόρα τάση του ρεύματος που παράγεται από τη διαρκή λειτουργία της σκέψης. Ο έκτος πιθανός λόγος για τη μελαγχολία της σκέψης είναι η απόσταση που υπάρχει ανάμεσα στη σκέψη και την υλοποίηση. Η πιο εμπνευσμένη σκέψη, ως έβδομος λόγος, στέκεται ανίκανη απέναντι στο θάνατο, μια ανικανότητα που δημιούργησε τα μεταφυσικά και τα θρησκευτικά μας σενάρια. Ως όγδοος λόγος, είναι ότι η σκέψη μπορεί να μας κάνει ξένους μεταξύ μας, να μας απομακρύνει. Η έλλειψη προσαρμογής της μεγάλης σκέψης και της δημιουργικότητας στα ιδανικά της κοινωνικής δικαιοσύνης είναι μια ένατη πηγή μελαγχολίας. Τέλος, ο δεκάλογος της βαρυθυμίας ολοκληρώνεται όταν, ενώ η σκέψη εξυψώνει τον άνθρωπο πάνω από κάθε άλλο ζωντανό πλάσμα, τον αφήνει όμως ξένο για τον ίδιο τον εαυτό του και για τα μεγέθη του κόσμου.

Ο George Steiner συνθέτει ένα στοχαστικό δοκίμιο γύρω από τη σύνδεση της θλίψης με τη σκέψη. Οι αιτίες της βαρυθυμίας που απαριθμεί κατοχυρώνουν την εικόνα του σκεπτόμενου ανθρώπου ως μελαγχολικού. Ο λόγος του είναι πειστικός και ευθύβολος. Σύμφωνα με τον Στάινερ, ελάχιστοι είναι αυτοί που σκέφτονται σωστά, τους οποίους αποκαλεί εγκεφαλικά εγγράμματους. Στην αρχή του βιβλίου το σημείωμα του μεταφραστή που επιγράφεται ως '' Το Καβαφικό divertimento'' αποτελεί έναν κατατοπιστικό οδηγό για την ανάγνωση του βιβλίου. Στην ελληνική γλώσσα μεταφέρθηκε άρτια από τον Σεραφείμ Βελέντζα, που θεωρείται ο δοκιμότερος στο στοχαστικό και βιογραφικό λόγο, σύμφωνα με τον Δ. Ν. Μαρωνίτη. Ας προσπαθούμε λοιπόν, όσο το δυνατόν περισσότερο, να χρησιμοποιούμε την ενέργεια της σκέψης μας σωστά, χωρίς να τη σπαταλάμε ανούσια.

Ο Τεύκρος Μιχαηλίδης παρουσιάζει το τελευταίο του βιβλίο στην Κομοτηνή

2010-10-09T02:10:00.004+03:00

H Λέσχη Ανάγνωσης Κομοτηνής αλλάζει σημείο συνάντησης!

2010-09-26T23:18:00.003+03:00

Τα μέλη της λέσχης ανάγνωσης θα ήθελαν να ευχαριστήσουν το cafe-bar "Ραδιόφωνο" για τα 3 χρόνια φιλοξενίας. Από φέτος ο τόπος συνάντησης της λέσχης μας θα είναι το στέκι της Πολιτιστικής Κίνησης Ροδόπης. Η πρώτη φετινή συνάντηση θα γίνει στις 29 Οκτωβρίου στις 8:30 μ.μ. με ένα βιβλίο από την κλασική ελληνική λογοτεχνία (Η φόνισσα του Αλ. Παπαδιαμάντη)

Προτείνετε βιβλία που θα επιθυμούσατε να παρουσιάστουν στη λέσχη μας!

2010-06-01T21:06:00.005+03:00

Αγαπητοί φίλοι,

η λέσχη μας τη νέα χρονιά θα είναι ανοικτή και σε βιβλία που δεν έχουν σχέση με το χώρο των θετικών επιστημών. Στα πλαίσια αυτά θα επιθυμούσαμε να προτείνετε (ως σχόλιο) κάποια βιβλία που θα σας ενδιέφεραν να παρουσιαστούν ή -ακόμη καλύτερα- να τα παρουσιάσετε εσείς οι ίδιοι. Στην περίπτωση που σας ενδιαφέρει να αναλάβετε μία παρουσίαση επικοινωνήστε μαζί μας στο e-mail: leshi.anagnosis.komotinis@gmail.com

Καλό καλοκαίρι...

Evariste Galois

2010-03-29T19:49:00.007+03:00

Διαβάστε εδώ για την πολυτάραχη ζωή του Eva riste Galois

O Γκαλουά και το κλειδί της συμμετρίας

2010-03-29T19:38:00.008+03:00

Το πρόσωπο που άλλαξε την πορεία των μαθηματικών ήταν ο Εβαρίστ Γκαλουά. Η ημερομηνία της μονομαχίας με τον αντίζηλό του ήταν δεδομένη· κι αυτός ο ιδιοφυής εικοσάχρονος, αντί να εξασκείται στη σκοποβολή, προσπαθούσε νυχθημερόν να βρει τη λύση στο γρίφο που κληρονόμησε από τον Άμπελ: ποιος είναι ο μαθηματικός τύπος που δίνει τις λύσεις της πεμπτοβάθμιας εξίσωσης;

Συμμετρία: η έννοια-κλειδί στα έργα των εικαστικών, των αρχιτεκτόνων και των μουσικών. Όμως, για τους μαθηματικούς, η "συμμετρία των εξισώσεων" παρέμενε, στο διάβα των αιώνων, μια αγωνιώδης αναζήτηση.

Μια παράξενη ιστορία ανακάλυψης με πλήθος εκκεντρικών πρωταγωνιστών: ο βαβυλώνιος γραφέας· ο αναγεννησιακός χαρτοπαίχτης Καρντάνο που έκλεβε μαθηματικές μεθόδους· ο αδικοχαμένος φυματικός Άμπελ· ο "πρίγκιπας των μαθηματικών" Γκάους· το ορόσημο Γκαλουά· ο ευγενής Χάμιλτον που -στο ντελίριο της οινοποσίας- σκάλισε τις απαράμιλλης έμπνευσης εξισώσεις του πάνω σε μια πέτρινη γέφυρα· ο Κίλινγκ και οι ομάδες Λι με τις 248 διαστάσεις· ο Αϊνστάιν και οι θεωρητικοί φυσικοί της κβαντικής μηχανικής που περιγράφουν το σύμπαν...

Χαράματα, λίγο πριν ξεκινήσει για τη θανάσιμη μονομαχία, ο Γκαλουά γράφει: "...δεν μπορεί να επιλυθεί, επειδή έχει τον εσφαλμένο τύπο συμμετρίας...". Συγκεντρώνει βιαστικά όλες τις πρωτόγνωρες επινοήσεις του για τη "θεωρία ομάδων", και φεύγει... για χάρη μιας γυναίκας.
Ο Γκαλουά δέχεται μια αρχαία μαθηματική παράδοση, την άλγεβρα, και εφευρίσκει σ' αυτήν ένα νέο εργαλείο για τη μελέτη της συμμετρίας. Κρατά στο χέρι του το κλειδί για τη βασιλική οδό προς το αύριο.
Σήμερα, η μελέτη των "ομάδων συμμετρίας" που συνδέονται με τους οκταδικούς αριθμούς, ίσως σηματοδοτεί την ενοποίηση κβαντικής θεωρίας, σχετικότητας, και υπερχορδών. Η ύπαρξη του σύμπαντος ερμηνεύεται και η πολυπόθητη "Θεωρία των Πάντων" βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής.

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου

2010-02-26T20:14:00.003+02:00

«Έχεις την ευκαιρία να γνωρίσεις τα πιο θαυμαστά δημιουργήματα του ανθρώπου και σε πειράζει που δεν μπορείς να τα... μετρήσεις;» ρώτησαν τον Αχμές μπροστά στις Πυραμίδες τις οποίες έβλεπε για πρώτη φορά και αυτός απάντησε άκεφα: «Τίποτα δεν μπορώ να γνωρίσω αν δεν μπορώ να το μετρήσω».

Η μέτρηση του κόσμου σίγουρα δεν κέντριζε το ενδιαφέρον μόνο του Αλεξάντερ φον Χούμπολτ και του Καρλ Φρίντριχ Γκάους, των ηρώων του διάσημου ομώνυμου μυθιστορήματος του Ντάνιελ Κέλμαν, αλλά συνέπαιρνε πάντα τους ανθρώπους. Ο ήρωας στο νέο μυθιστόρημα του Τεύκρου Μιχαηλίδη, ο Αχμές, που έζησε κάπου ανάμεσα στο 1700 και το 1500 π.Χ., είχε και αυτός κολλήσει την ίδια πετριά. Είναι πραγματικό πρόσωπο, ένας γραφέας στην υπηρεσία του Φαραώ για τον οποίο δεν γνωρίζουμε τίποτα, πέραν βέβαια αυτού για το οποίο έμεινε στην ιστορία: ενός παπύρου, με το όνομα «πάπυρος του Ριντ»- από τον αντίστοιχο... «Έλγιν» ο οποίος τον παρέδωσε στο Βρετανικό Μουσείο. Ο πάπυρος περιέχει δύο πίνακες διαιρέσεων, 84 λυμένα προβλήματα αριθμητικής και γεωμετρίας και τρεις σημειώσεις ιστορικού περιεχομένου που μας πληροφορούν σχετικά με την προέλαση, από τον Νότο, του Φαραώ Αχμές- απλή... συνωνυμία- και την εκδίωξη των Ασιατών Υκσώς από την Αίγυπτο.

Από τον πάπυρο αυτόν έχουμε πληροφορηθεί το επίπεδο των μαθηματικών γνώσεων των αρχαίων Αιγυπτίων, που δεν ήταν αμελητέες. Στο Αχμές,ο γιος του φεγγαριού, ο Τεύκρος Μιχαηλίδης μπαίνει στον πειρασμό και αναπλάθει μυθιστορηματικά τη ζωή του Αχμές, δίνοντάς μας μια πανοραμική εικόνα της εποχής και μυώντας τον αμύητο αναγνώστη στην ιστορία της Αιγύπτου, αλλά και στην ιστορία των αριθμών.

Ο Αχμές, υιοθετημένο παιδί καλής οικογένειας μαζί με τον φίλο του Άμανθυ, πήγαν στην ανώτερη σχολή γραφέων του ναού του Φθα, κάτι σαν την... Ανώτατη Σχολή Δημόσιας Διοίκησης της εποχής. Ο Άμανθυς προοριζόταν για επιστάτης και ο Αχμές για αρπεδονάπτης (τοπογράφος) που κάθε χρόνο οριοθετεί τα χωράφια των οποίων η τοπογραφία αλλάζει, ανάλογα με τις πλημμύρες του Νείλου. Τους παρακολουθούμε από τη σχολή μέχρι τα καπηλειά και τα πορνεία και από τα χωράφια μέχρι την τροπή που παίρνει η ενήλικη, επαγγελματική ζωή τους. Μαθαίνουμε για το πώς ακριβώς ο Νείλος έδινε ζωή στην Αίγυπτο, για τις ταφικές συνήθειες των Αιγυπτίων, για το πώς μετρούσαν τον χρόνο ακόμα και για τους Κεφτιού, έναν λαό που πιθανότατα είναι οι Κρήτες.

Εφημερίδα "Τα Νέα" - Σάββατο, 6 Φεβρουαρίου 2010

Άρθρο στο ΒΗΜΑ για την "Επιπεδοχώρα" του E. Abbott, το βιβλίο που θα παρουσιαστεί την Πέμπτη 25 Φεβρουαρίου στη λέσχη μας

2010-01-25T21:15:00.017+02:00

Στα 1884 κυκλοφορεί σε Λονδίνο και Νέα Υόρκη η νουβέλα «Επιπεδοχώρα» («Flatland: Α romance of many dimensions») κάποιου μυστηριώδους κυρίου Α Square. Πίσω από το ψευδώνυμο κρυβόταν ο επιφανής κληρικός, μελετητής του Σαίξπηρ και εκπαιδευτικός Αντουιν Αμποτ Αμποτ. Το διασκεδαστικό και ευφάνταστο έργο αποτελείται από δύο μέρη. Στο πρώτο ο αφηγητής ένα τετράγωνο με ανησυχίες περιγράφει τον, αυστηρά ιεραρχημένο, επίπεδο κόσμο των δύο διαστάσεων όπου κατοικεί και τους σχηματικούς συμπολίτες του. Στο δεύτερο μέρος ο τετράγωνος ήρωας ταξιδεύει σε άλλες διαστάσεις: αρχικά ονειρεύεται ένα γραμμικό μιας διάστασης σύμπαν του οποίου οι κάτοικοι δεν μπορούν να τον καταλάβουν, κατόπιν δέχεται την καθοριστική επίσκεψη μιας σφαίρας πλάσματος του χωρικού, τρισδιάστατου κόσμου και τέλος υποθέτει την ύπαρξη μιας πραγματικότητας τεσσάρων διαστάσεων τρομοκρατώντας έτσι τον αυτάρεσκο σφαιρικό επισκέπτη του. Το δημοφιλές βιβλίο αντιμετωπίστηκε έκτοτε είτε ως επιστημονική φαντασία (εδώ που τα λέμε, κανένα δεν αξίζει περισσότερο τον τίτλο) είτε ως κοινωνική σάτιρα, καθώς και στην «Επιπεδοχώρα» κυριαρχούσαν οι κλειστές βικτωριανές κάστες και ο αποκλεισμός των γυναικών από τη δημόσια ζωή. Για τον ίδιο τον Αμποτ πάντως πρέπει να σήμαινε κάτι ακόμη πιο προσωπικό και βαθύ. Ελυνε μεμιάς το ασυμβίβαστο θεολόγου και επιστήμονα, καθωσπρεπισμού και ελεύθερου πνεύματος: ο Θεός θα πρέπει να είναι ον από άλλη διάσταση, γι' αυτό η έρευνα και η λογική μας δεν μπορούν να τον πλησιάσουν.

Ας δούμε πιο προσεκτικά τη γεωγραφία της «Επιπεδοχώρας». Δεν υπάρχει ήλιος ούτε ουράνια σώματα. Τα σπίτια είναι όλα χωρίς παράθυρα, πενταγωνικά τα τρίγωνα απαγορεύτηκαν από την Πολεοδομία, τα τετράγωνα σώζονται μόνο σε καθυστερημένες αγροτικές περιοχές. Οι γυναίκες είναι απλές ευθείες γραμμές και βρίσκονται στη βάση της κοινωνικής πυραμίδας. Χάρη στο σχήμα τους μπορούν να γίνουν αόρατες και θεωρούνται ολότελα ανυπόληπτες. Κάθε κοινωνική τάξη έχει το δικό της σχήμα: στρατιώτες και εργάτες είναι ισοσκελή τρίγωνα, οι μικροαστοί ισόπλευρα τρίγωνα, οι «κύριοι» και οι επιστήμονες τετράγωνα ή πεντάγωνα, οι ευγενείς κανονικά πολύγωνα και οι ιερείς κύκλοι. Ολα τα αρσενικά παιδιά ανώτερης τάξης εξασφαλίζουν μία πλευρά παραπάνω από τον πατέρα τους για λόγους κοινωνικής κινητικότητας αλλά και έμποροι ή στρατιώτες είναι πιθανόν να ανεβούν αν αποκτήσουν πολλά χρήματα ή ανδραγαθήσουν στη μάχη. Κεντρικό σύνθημα της εξουσίας προς τους πολίτες είναι το «Φροντίστε το σχήμα σας!», ενώ η ζωή εξελίσσεται μάλλον μονότονα αφού οι τέχνες χαρακτηρίστηκαν ανατρεπτικές και απομονώθηκαν. Τεχνικά πάντως η σύλληψη του Αμποτ δεν έχει σχεδόν καθόλου αντιφάσεις, άρα ένας τέτοιος κόσμος είναι δομικά πιθανός. Επιβεβαίωση της εσωτερικής του συνέπειας αποτελεί άλλωστε η συγγραφή νέων περιπετειών με σκηνικό τη Flatland από τους Hinton (1907), Durrell (1938), Burger (1965), Dewdney (1983), Rucker (1984) και πρόσφατα η ανάπτυξη σχετικού λογισμικού προσομοίωσης (Planiverse κ.ά.).

Γιατί όμως η φαντασία του καλού κληρικού στράφηκε με τόση δίψα στις άλλες διαστάσεις; Την εποχή εκείνη οι αναζητήσεις των θιασωτών της μη ευκλείδειας γεωμετρίας άνοιξαν την όρεξη σε πνευματιστές και θεοσοφιστές να διακηρύξουν την ύπαρξη παράλληλων κόσμων. Τις επόμενες δεκαετίες μάλιστα η κατεύθυνση αυτή αποδείχθηκε αρκετά γόνιμη, όταν ο Αϊνστάιν πρότεινε το σύμπαν των τεσσάρων διαστάσεων (1916) και έγιναν φανερές οι πιθανές συνέπειες της απροσδιοριστίας του Χάιζενμπεργκ. Ο Αμποτ θέλησε ακολουθώντας μια φόρμα γνωστή από «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ» να αναδείξει τη μικρότητα των κοινών τόπων και αρχών του 19ου αιώνα αλλά προσπάθησε επίσης, εμπνεόμενος από την «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων», να δώσει ένα όχημα και έναν χάρτη προς μια διαφορετική, ανώτερη πραγματικότητα. Οι αναγνώστες αναλογιζόμενοι την «Επιπεδοχώρα» κατάλαβαν ότι από τη μακάρια θέση τους δεν τα βλέπουν όλα. Η σκιά της άλλης διάστασης (του χρόνου;) έπεσε πάνω στην οπτική γωνία που τους επέβαλλε η εποχή. Για μας όμως σήμερα, πέρα από μια ευχάριστη και δημιουργική σπαζοκεφαλιά, τι νέο έχει να προσφέρει η «Επιπεδοχώρα»; Την ξεχασμένη αλήθεια ότι δεν πρέπει να εμπιστευόμαστε τις αισθήσεις μας και πως η κοινή λογική είναι συνήθως συντηρητική και στενόμυαλη. Το έργο αποτελεί την κρυφή έξοδο κινδύνου από τον δεδομένο, αυτάρεσκο κόσμο μας. Διαθέτει μια γεύση ανώτερης, πιο καθαρής ύπαρξης. Η γραφή του καταφέρνει να μας παρασύρει όπως το λευκό κουνέλι την Αλίκη σε μια ζόρικη αλλά μαγική πραγματικότητα. Και αν ο μελαγχολικός τετράγωνος ήρωας αποτυγχάνει τελικά να πείσει τους συμπολίτες του, το alter ego του, ο Αμποτ, αποδεικνύεται πολύ αποτελεσματικότερο: η Επιπεδοχώρα είναι το μοναδικό βιβλίο που διάβασε σε όλη του τη ζωή ο πλέον ταλαντούχος μαθηματικός του αιώνα μας, ο θρυλικός Paul Erdos.

Η απολογία ενός μαθηματικού

2010-01-13T19:52:00.009+02:00

Ένας εκκεντρικός κορυφαίος μαθηματικός, κλεισμένος διά βίου στον περίγυρο του Cambridge, αισθάνεται την ανάγκη να "απολογηθεί". Ένας φυσικός, φίλος του πρώτου, προσπαθεί να φωτίσει την ιδιόρρυθμη προσωπικότητα του "απολογούμενου".
Xωρίς ίχνος σεμνοτυφίας -στα 1940, με τη δύση της καριέρας του- ο καθηγητής G.H. Hardy υπερασπίζεται με πάθος αλλά χωρίς φανατισμό, τη μαθηματική δημιουργία. Ένα βιβλίο -εκκεντρικό συχνά στις απόψεις του, με διάθεση κάποτε μελαγχολική και κάποτε δηκτική- που μυεί μυημένους και αμύητους, φίλους και μη της επιστήμης, στον παράξενο κόσμο των καθαρών μαθηματικών και στις αξίες και αντιλήψεις μιας εποχής που φαίνεται ότι σβήνει. H ελληνική μετάφραση συνοδεύεται από εκτενή σχόλια που εισάγουν τον Έλληνα αναγνώστη στον τρόπο ζωής και τις συνήθειες του κοινωνικού και επιστημονικού περίγυρου της Aγγλίας του μεσοπολέμου.

Αποσπάσματα από το βιβλίο "Η απολογία ενός μαθηματικού" που θα παρουσιαστεί στις 21 Ιανουαρίου

2009-12-22T21:55:00.016+02:00

G.H. Hardy (1877-1947)

"...Yπάρχει κάποιος λόγος με βάση τον οποίο μπορώ να ισχυριστώ ότι η ζωή μου ήταν λιγότερο μάταιη; Μου φαίνεται πάλι ότι υπάρχει μία μόνο δυνατή απάντηση: ναι, ενδεχομένως, αλλά, αν είναι έτσι, για έναν μόνο λόγο:
Δεν έχω ουδέποτε κάνει κάτι ‘χρήσιμο’. Καμμία δική μου ανακάλυψη δεν έχει κάνει, ή είναι πιθανό να κάνει, άμεσα ή έμμεσα, για καλό ή κακό, την παραμικρή διαφορά στις συνθήκες ζωής στον κόσμο.

Έχω βέβαια βοηθήσει στην εκπαίδευση άλλων μαθηματικών σαν εμένα, που η εργασία τους υπήρξε, στο πλαίσιο της δικής μου συμβολής, εξίσου άχρηστη όπως η δική μου. Κρίνοντας με βάση όλα τα πρακτικά πρότυπα, η αξία της μαθηματικής μου ζωής είναι "μηδέν". Εκτός μαθηματικών, η ζωή μου είναι τετριμμένη ούτως ή άλλως. Μετά βίας λοιπόν έχω μία μόν ο ευκαιρία να δραπετεύσω απο την ετυμηγορία της πλήρους ασημαντότητας, όσον αφορά το αν έχω δημιουργήσει κάτι άξιο λόγου. Το ότι έχω δημιουργήσει "κάτι" είναι αναμφισβήτητο: το ζήτημα είναι η αξία του.
Η περίπτωση της ζωής μου , όπως και τόσων άλλων παρόμοιων μαθηματικών, είναι η εξής: έχω προσθέσει "κάτι" στη γνώση, και βοήθησα άλλους να προσθέσουν περισσότερα. Αυτό το "κάτι" έχει μία αξία που διαφέρει μόνο σε βαθμό, και όχι σε είδος, απο εκείνες τις δημιουργίες των μεγάλων μαθηματικών, ή οποιωνδήποτε άλλων καλλιτεχνών, μικρών ή μεγάλων, που έχουν αφήσει πίσω τους κάποιο είδος μνημείου."

A Mathematician's Apology (November 1940)

"Τον Αρχιμήδη θα τον θυμούνται όταν ο Αισχύλος ξεχαστεί, επειδή οι γλώσσες πεθαίνουν αλλά οι μαθηματικές ιδέες όχι. Η ‘αθανασία’ μπορεί να είναι ανόητη λέξη, αλλά πιθανότατα ο μαθηματικός έχει την καλύτερη ευκαιρία του οτιδήποτε μπορεί αυτή να σημαίνει"

Φωτογραφίες από τις συναντήσεις μας!

2009-12-19T12:55:00.004+02:00

Η αυτοβιογραφία του φωτός - "Γεννήθηκα πριν από αιώνες αιώνων, σε έναν Χώρο όπου δεν υπήρχε χώρος, και σε έναν Χρόνο όπου δεν υπήρχε χρόνος..."

2009-12-02T18:56:00.002+02:00

"...Με ένα περίεργο ωστόσο τρόπο, αισθάνομαι ότι προϋπήρχα της γενέσεώς μου. Κι ενώ από τότε όλα έχουν αλλάξει, εγώ αισθάνομαι ότι τίποτε δεν αλλάζει. Η παρουσία μου μετρά το αιώνιο.
Δεν αξίζει άλλωστε να συζητά κανείς για πράγματα -την γένεσή μου και την γένεση του Κόσμου- που προκαλούσαν ανέκαθεν διαμάχες. Αυτό που ενισχύει την αυτοπεποίθησή μου είναι ότι η παρουσία μου έμοιαζε πάντοτε πρωταρχική: στους μύθους ή σε ό,τι ονομάζεται επιστήμη, στα έργα των θνητών αλλά και στις θρησκείες, το φως έπαιζε πάντοτε ρόλο ιδιαίτερο. Κατά καιρούς πολλοί διερωτήθηκαν για την φύση του, και άλλοι πάλι έμειναν απλώς στον θαυμασμό και την αποδοχή... Εγώ λοιπόν, που είμαι το παλαιότερο, το αρχέγονο φως, ήρθε η ώρα να μιλήσω λίγο για τον εαυτό μου".
Με αυτά τα λόγια αρχίζει την αυτοβιογραφία του το αρχέγονο φως, που η ανακάλυψή του το 1965 υπήρξε από τις σημαντικότερες στην ιστορία της κοσμολογίας. Πριν δώσει τον λόγο στο ίδιο το φως, ο γνωστός συγγραφέας της "Κόμης της Βερενίκης" και των "Κοσμογραφημάτων" παρουσιάζει τους θαυμαστούς τρόπους που μέσω του φωτός η επιστήμη οδηγήθηκε στις πιο σπουδαίες κατακτήσεις της: την θεωρία της σχετικότητας, την κβαντική συμπεριφορά του μικροκόσμου, τις σύγχρονες απόψεις για την γένεση και την εξέλιξη του Σύμπαντος. Δεν παραλείπει ακόμη να υπογραμμίσει την σημασία του φωτός για την ίδια την ζωή αλλά και την Τέχνη, ενώ αναφέρεται και στις φιλοσοφικές ή θρησκευτικές αντιλήψεις που συνοδεύουν το φως από τους αρχαίους χρόνους. Βιβλίο εύληπτο και πολυσήμαντο, η "Αυτοβιογραφία του φωτός" περιγράφει με απλά λόγια την συναρπαστική περιπέτεια της σύγχρονης επιστήμης, και απλώς ζητά από τον αναγνώστη να διαβαστεί "πρώτα με τον νου και, ύστερα ή παράλληλα, με την ψυχή".

Λίγα λόγια για το βιβλίο "Αϊνστάιν - Πικάσο" που θα παρουσιαστεί στις 26 Νοεμβρίου

2009-11-04T19:48:00.008+02:00

Ο Μίλερ, δεν έχει καμία απολύτως διάθεση να γράψει ακόμα μία βιογραφία για τις προσωπικότητες του Αϊνστάιν και του Πικάσο. Ούτε να περιοριστεί σε στιγμές της οικογενειακής τους ζωής που να αποκαλύπτουν πόσο καλοί ή κακοί σύντροφοι ήταν. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος από την αρχή: να οργανώσει ένα στρογγυλό τραπέζι, όπου συνομιλώντας οι δύο τους να οδηγηθούν στις ίδιες προβλέψεις ξεκινώντας από την ίδια αφετηρία και χρησιμοποιώντας ο καθένας τα δεδομένα και τη γλώσσα του τομέα του. Ώστε να αναδειχθεί η σπουδαιότητα της δημιουργικότητας και ο πνευματικός κάματος που συνοδεύει οποιαδήποτε σημαντική καινοτομία.

Ξεδιπλώνοντας τις παράλληλες ζωές τους μεταξύ 1900 και 1910, όπου αμφότεροι κατέληξαν σε δύο σπουδαίες ανακαλύψεις ο Μίλερ επιτυγχάνει να μας προικίσει με τα στοιχεία που μας πείθουν πως οι δύο επιδίωκαν να αναπαραστήσουν την πραγματικότητα με έναν τρόπο διαφορετικό, ρηξικέλευθο, επαναστατικό. Ο Πικάσο με τις Δεσποινίδες της Αβινιόν θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για να εισαχθεί δυναμικά η τέχνη στον 20 αιώνα, αλλάζοντας τις μέχρι τότε ισορροπίες και οδηγώντας σε νέους δρόμους αφαίρεσης. Ο Αϊνστάιν με τη Θεωρία της Σχετικότητας έθεσε σε αμφισβήτηση τις κυρίαρχες απόψεις και αναγκάστηκε να υπερβάλλει εαυτό ώστε να κατορθώσει να πείσει για τα επιτεύγματά του. Όπως λέει ο Μίλερ: "Ο Αϊνστάιν και ο Πικάσο, κατάφεραν κάτι εντελώς νέο επειδή αναζητούσαν την αλήθεια πέρα από τα φαινόμενα".

Η προσωπική τους ζωή, σε αρκετά σημεία θα μπορούσε να κυλάει παράλληλα ενώ σε κάποια άλλα να δημιουργεί απλά τομές. Επιδίωκαν να προκαλούν το ενδιαφέρον, να αντιδικούν, ενίοτε να κλείνονται στον εαυτό τους μέχρι να κατορθώσουν αυτό το οποίο είχαν οραματιστεί. Όπως υποστηρίζει ο Μίλερ και οι δύο ήξεραν που ήθελαν να φτάσουν, απλώς προσπαθήσουν να βρουν τον τρόπο. Φαίνεται πως όλα ήταν θέμα αισθητικής, αντίληψης του χώρου και του χρόνου, ανάγκης για πρωτοτυπία, μία εσωτερική ενόρμηση που κατεύθυνε τις ψυχές και το μυαλό τους.

Στο βιβλίο παρελαύνουν πλήθος φιλοσόφων, ποιητών, διανοητών, κριτικών τέχνης, επιστημόνων, όπως ο Ανρί Πουανκαρέ οι ιδέες του οποίου φαίνεται να αποτελούν κομβικό σημείο και για τους δύο. Ο Μίλερ με στοιχεία από επιστολές, βιβλία, δημοσιεύσεις, μαρτυρίες, φωτογραφίες εντοπίζει το συνδετικό κρίκο των δύο, εκεί που προηγούμενες προσπάθειες είχαν οδηγηθεί σε αδιέξοδο. Περιγράφει τις συνθήκες που επικρατούσαν στο Παρίσι και στη Βέρνη, τους κύκλους συζητήσεων που είχαν δημιουργηθεί γύρω τους και ουσιαστικά τους βοήθησαν στην περαιτέρω εμβάθυνση των σκέψεών τους. Πάντως παρά το γεγονός ότι και οι δύο κινήθηκαν αφαιρετικά για να πρωτοτυπήσουν, πάντοτε εναντιώνονταν στην απόλυτη αφαίρεση που ακολούθησε των δικών τους ανακαλύψεων. Αντιστάθηκαν στην προσπάθεια που γινόταν για να τους ταυτίσουν με κινήματα, που δεν είχαν καμία σχέση με τις ιδέες τους. Το τίμημα της πρωτοτυπίας ή η αδυναμία κατανόησής από τους επιγόνους τους;

Όσο ενδιαφέροντα είναι όλα αυτά τα στοιχεία που αποκαλύπτουν τη συνάφεια στην προσπάθεια των δύο και περιγράφονται στα επτά κεφάλαια του βιβλίου, άλλο τόσο ενδιαφέρον είναι το τελευταίο κεφάλαιο, το όγδοο όπου ο Μίλερ χρησιμοποιώντας δεδομένα από τη γνωσιακή επιστήμη προσπαθεί να αναδομήσει τις σκέψη τους, ώστε να προτείνει ένα μοντέλο για τη δημιουργικότητα. Σε αυτό σημαντικό ρόλο παίζουν η συνειδητή σκέψη, η ασυνείδητη σκέψη, η φώτιση και η επαλήθευση. Καταλήγοντας μας υπενθυμίζει πως "ο κόσμος μετά τις διαπιστώσεις των Πικάσο και Αϊνστάιν, ποτέ δεν θα είναι ξανά ο ίδιος".

Αϊνστάιν - Πικάσο: Ο χώρος, ο χρόνος και η ομορφιά

2009-10-27T22:46:00.001+02:00

Στις μέρες εκείνες της ευφορίας, στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν όλα έμοιαζαν παντού δυνατά και πραγματοποιήσιμα, ο Αϊνστάιν και ο Πικάσο δεν έκαναν καμία διάκριση ανάμεσα στην προσωπική και την εργασιακή τους ζωή. Από ένα και μοναδικό καζάνι ξεχύνονταν ιδέες που έθεταν σε κίνηση καθετί που ονομάζουμε μοντέρνο.
Αυτή η συναρπαστική παράλληλη βιογραφία του Αλβέρτου Αϊνστάιν και του Πάμπλο Πικάσο σε νεαρή ηλικία επικεντρώνεται στο κλίμα της εποχής και στα μεγαλύτερα επιτεύγματά τους: την ειδική θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν και τις Δεσποινίδες της Αβινιόν του Πικάσο, τον πίνακα που εισήγαγε την τέχνη στον εικοστό αιώνα. Οι εκπληκτικές αυτές ρηξικέλευθες δημιουργίες ήρθαν σε μια περίοδο που ο Αϊνστάιν και ο Πικάσο δεν ήταν οι διακεκριμένες φυσιογνωμίες που αργότερα έγιναν τόσο οικείες.
Δεν είχαν καν κλείσει τα τριάντα, ήταν άγνωστοι, καβγατζήδες, πάμφτωχοι και επιρρεπείς σε μπλεξίματα.
Για μια περίοδο ο Πικάσο κουβαλούσε ακόμη και το πιστόλι του θεατρικού συγγραφέα Αλφρέντ Ζαρί με άσφαιρα φυσίγγια και πυροβολούσε ανθρώπους που του φαίνονταν υπερβολικά πληκτικοί ή σοβαροί...
Ο σημαντικότερος επιστήμονας και ο σπουδαιότερος καλλιτέχνης του εικοστού αιώνα έφτασαν στην κορύφωση της δημιουργικότητάς τους σχεδόν ταυτόχρονα και κάτω από συνθήκες εντυπωσιακά παρεμφερείς.

Μυστικός Δείπνος

2009-10-09T21:16:00.008+03:00

Έχει νυχτώσει... Η ομίχλη έχει τυλίξει το Christ΄s College στο Κέμπριτζ... Το τραπέζι για το δείπνο είναι στρωμένο... και όλες οι λεπτομέρειες υπολογισμένες με τη συνήθη βρετανική σχολαστικότητα και ακρίβεια: από τη σειρά με την οποία θα προσέρχονται τα ορεκτικά ως την ποιότητα των πούρων που θα συνοδεύσουν το κονιάκ στο κλείσιμο της βραδιάς...
Οι καλεσμένοι αρχίζουν να κτυπούν την πόρτα και στο κατώφλι κάνουν την εμφάνιση τους ο Λούντβιγκ Βίτγκενσταϊν, ο Τζον Χαλντέιν, ο Έρβιν Σρέντιγκερ, ο Αλαν Τούρινγκ... Οικοδεσπότης ο Τσαρλς Σνόου... Πρόκειται για μια πνευματική φιέστα από κάθε άποψη! Μια μονομαχία γύρω από το αν οι υπολογιστικές μηχανές θα έχουν ποτέ τη δυνατότητα να σκέπτονται όπως οι άνθρωποι και αν θα πρέπει να τους επιτραπεί να το κάνουν. Μια παρτίδα σκάκι με πιόνια τις ιδέες που, πολύ αργότερα, θα οδηγήσουν στην πιο εναγώνια παρτίδα που έγινε ποτέ: άνθρωπος εναντίον υπολογιστή!

Ομιλία με τον Γιώργο Γραμματικάκη

2009-09-22T22:40:00.006+03:00

Την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2009, στις 20:00 το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης σε συνεργασία με τη Δημοτική Επιχείρηση Ανάπτυξης Ξάνθης (Δ.Ε.Α.Ξ.) και το Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου (Ι.Ε.Λ. / Ε.Κ. Αθηνά) οργανώνουν εκδήλωση με καλεσμένο τον Ομότιμο Καθηγητή Φυσικής, τ. πρύτανη του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Γιώργο Γραμματικάκη με θέμα: «Επιστήμη και τέχνη: Δύο παράλληλες που συγκλίνουν»
Στην ομιλία του ο Καθηγητής κ. Γιώργος Γραμματικάκης θα διερευνήσει την σχέση της Επιστήμης με την Τέχνη, και θα επισημάνει τις διαφορές, αλλά και τους ισχυρούς δεσμούς που παρουσιάζουν. Θεωρεί ότι οι θετικές επιστήμες- η Φυσική, η Βιολογία, τα Μαθηματικά- είναι και αυτές μια δυναμική συνιστώσα του πολιτισμού μας. Ενώ όμως φαίνεται ότι κινούνται σε παράλληλες ευθείες με τις άλλες εκφράσεις του πολιτισμού, όπως την Ζωγραφική, την Ποίηση ή την Μουσική, η σύγκλιση τους είναι αίτημα της εποχής, αλλά και ανάγκη μιας καλύτερης παιδείας. Την σύγκλιση αυτή μάλιστα ο Γιώργος Γραμματικάκης προσπαθεί να αναδείξει με το καινούργιο του βιβλίο, τις «Συνομιλίες με το φως». Η ομιλία του διακεκριμένου επιστήμονα και διανοητή διανθίζεται, με την συμβολή και της Λίλας Σωτηρίου, από μουσική, χαρακτηριστικές απεικονίσεις έργων τέχνης, αλλά και εντυπωσιακές εικόνες από την θαυμαστή πορεία των επιστημών.
Η ομιλία θα πραγματοποιηθεί με την ευγενική υποστήριξη του Golden Car Center και των Εκδόσεων- Βιβλιοπωλείο ΣΠΑΝΙΔΗ, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ιδρύματος, στην καπναποθήκη «Π», στην οδό Καπνεργατών 9 στη Ξάνθη.

Παρατηρητής της Θράκης

Η ποίηση του σύμπαντος

2009-09-20T21:55:00.001+03:00

Σε αυτό το βιβλίο εξιστορείται η εξέλιξη των μαθηματικών ιδεών που βοήθησαν να αποκαλυφθεί η φύση του παρατηρήσιμου σύμπαντος και να διευρυνθεί η κατανόηση του κόσμου που μας περιβάλλει. Ο Robert Osserman οδηγεί τον αναγνώστη σε ένα συναρπαστικό διανοητικό ταξίδι, που αρχίζει από τους αρχαίους Έλληνες και καταλήγει στις πιο πρόσφατες ανακαλύψεις, προβάλλοντας την αλληλεπίδραση που αναπτύσσεται ανάμεσα στη μαθηματική θεωρία και τις προσπάθειές μας να αποκαλύψουμε τα μυστικά του Σύμπαντος.

Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης τον Ιούλιο στη Νάουσα!

2009-05-05T13:03:00.002+03:00

Με μεγάλη χαρά σας ανακοινώνουμε τη διοργάνωση του Εργαστηρίου Λέσχών Ανάγνωσης «Ιστορίες Αγνώστων 2009», το οποίο θα λάβει χώρα φέτος για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά στη Νάουσα Ημαθίας στις 8-12 Ιουλίου 2009.
Το Εργαστήρι απευθύνεται κατά προτεραιότητα στους καθηγητές της Μέσης Εκπαίδευσης, αλλά όχι μόνο. Δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε μαθηματικούς, αλλά και σε φυσικούς, πληροφορικούς, φιλολόγους, βιβλιοθηκονόμους όπως και σε φιλαναγνώστες κάθε λογής, μέσα ή έξω από τη Μέση Εκπαίδευση˙ Όποιον με άλλα λόγια ενδιαφέρεται σοβαρά να ξεκινήσει μια Λέσχη Μαθηματικής Λογοτεχνίας σε χώρους εκπαίδευσης, δουλειάς ή κοινωνικής ζωής.
Το Εργαστήρι σκοπεύει στο να προετοιμάσει καλύτερα τους δημιουργούς καινούργιων Λεσχών, μεταφέροντας τους μέσα από πρωινές διαλέξεις και σεμινάρια όχι μόνο βασικές τεχνικές και εμπειρίες γύρω από τις Λέσχες Ανάγνωσης, αλλά και μια χρήσιμη εισαγωγή σε θέματα μαθηματικής φιλοσοφίας, ιστορίας και σκέψης καθώς και αφήγησης και λογοτεχνίας, που θα βοηθήσουν τους δημιουργούς καινούργιων Λεσχών να καλλιεργήσουν γόνιμο διάλογο και προβληματισμό. Επιπλέον θα υπάρχουν απογευματινές ομάδες εργασίας, όπου κάθε μέλος του Εργαστηρίου θα συμμετέχει σε τέσσερις λέσχες ανάγνωσης δύο διαφορετικών βιβλίων μαθηματικής λογοτεχνίας που κυκλοφορούν στην Ελλάδα (δύο λέσχες ανάγνωσης για κάθε βιβλίο της επιλογής του).
Οι συμμετέχοντες θα πρέπει να επιλέξουν και να διαβάσουν δύο από τα πέντε βιβλία που θα επεξεργαστούμε φέτος στο Εργαστήρι, προκειμένου να μπορέσουν να συμμετέχουν στις απογευματινές λέσχες ανάγνωσης.
Τέλος οι συμμετέχοντες θα παραλάβουν CD με το υλικό 10 βιβλίων, υλικό το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη λειτουργία μιας λέσχης ανάγνωσης μέσα και έξω από το σχολείο.
Πληροφορίες και Πρόγραμμα: http://www.thalesandfriends.org/gr/index.php?option=com_content&task=view&id=405&Itemid=48

Σχετικά με τον Ροδερέρ

2009-02-21T20:01:00.002+02:00

Με αφετηρία μια παρτίδα σκάκι όπου ο Ροδερέρ, νεοφερμένος σ' ένα μακρινό αργεντίνικο χωριό, καταφέρνει να νικήσει τον αφηγητή, αρχίζει να ξετυλίγεται η πλοκή του μυθιστορήματος, το σασπένς και η αμφισημία της οποίας κρατούν τον αναγνώστη αιχμάλωτο από την πρώτη σελίδα μέχρι τη δραματική έκβαση.
Οξυδερκής περιγραφή του διανοητικού πάθους δυο νέων με σπάνια ευφυΐα, καθώς και της οικογενειακής και κοινωνικής μιζέριας που το περιβάλλει, το μυθιστόρημα αυτό, προανάκρουσμα της "Ακολουθίας της Οξφόρδης", του πολυδιαβασμένου μυθιστορήματος του Γκιγέρμο Μαρτίνες, αποκαλύπτει ένα συγγραφέα που διεκδικεί μια θέση στον κατάλογο των μεγάλων Αργεντινών συγγραφέων.

Υπάρχει μία διαφορά

2009-02-11T20:10:00.005+02:00

Το βιβλίο του Γκιγιέρμο Μαρτίνες, "η ακολουθία της Οξφόρδης" δεν είναι καθόλου καινούριο και καθόλου άγνωστο...Είναι όμως ένα από τα αγαπημένα μου και - έστω και τώρα με λίγα χρόνια καθυστέρηση - θέλω να γράψω δυο λόγια, πόσο μάλλον που σε λίγο θα παίζεται και ως ταινία του Άλεξ ντε λα Ιγγλέσια. Μια ταινία που θα είναι απλά βασισμένη στο μυθιστόρημα. Το τονίζω, επειδή πιστεύω πως ο σεναριογράφος θα έχει κάνει τις δικές του παρεμβάσεις και θα έχει αποπροσανατολίσει πλήρως την πλοκή στοχεύοντας σε άλλα σημεία, σε πιο "ευπώλητα" κινηματογραφικά τερτίπια, από αυτά που ο Μαρτίνες, ως διδάκτορας ο ίδιος της Λογικής, είχε κατά νου, όταν συνέγραφε το βιβλίο του. Βέβαια δεν μπορώ παρά προβλέψεις να κάνω και δεν είναι καθόλου απίθανο να διαψευσθώ, κάτι που θα ήθελα άλλωστε προκειμένου η ταινία να καταδείξει την ουσία του μυθιστορήματος.
Στην ακολουθία της Οξφόρδης του Μαρτίνες στην οποία ο καθηγητής της Λογικής Σέλντομ, πρωταγωνιστεί μαζί με τον νεαρό αργεντίνο μεταπτυχιακό φοιτητή, που αφηγείται, όλη η ιστορία δομείται πάνω στην αέναη προσπάθεια του ανθρώπου να προσεγγίσει την Αλήθεια.
Ο Μαρτίνες χρησιμοποιώντας την πυθαγόρεια σέκτα, μια από τις αρχαιότερες προσπάθειες που γίνονται για την ερμηνεία του κόσμου μέσω των ακέραιων αριθμών, με τα μυστικιστικά της σύμβολα και την ιερή τετρακτύ, αντιπαραθέτει την απαγόρευση μεταμόσχευσης ζωτικών οργάνων από τους πυθαγορείους, δεδομένης της πίστης τους στη μετεμψύχωση, με την ανάσταση νεκρών κατά το χριστιανικό δόγμα και τέλος με την υλιστική στάση του συγγραφέα στη μεταθάνατο...ανυπαρξία!
Κι όλα αυτά έχουν κοινή ρίζα, την εναγώνια προσπάθεια της ανθρωπότητας να μάθει την Αλήθεια!
Κι εδώ γίνεται η μεγάλη διαπίστωση πως υπάρχει μια διαφορά ανάμεσα στην αλήθεια και στο κομμάτι της αλήθειας που μπορεί να αποδειχτεί, όπως ακριβώς ερμήνευσε ο Τάρσκι, ένας ήσσονος σημασίας φιλόσοφος από τον κύκλο της Βιέννης, το θεώρημα της μη πληρότητας του Κουρτ Γκέντελ. Όμως ο Τάρσκι δεν είναι παρά ένας από τους πολλούς που κάνει μια τέτοια διαπίστωση. Ο Μαρτίνες κάνει αναφορά και στον Νικόλα Ντε Κούζα (1407-1464), γερμανό θεολόγο, φιλόσοφο και μαθηματικό, ο οποίος ταυτίζει μεταφορικά τον κύκλο με την αλήθεια.
"Οι εγγραφές σε κύκλο κανονικών πολυγώνων με συνεχώς αυξανόμενο πλήθος πλευρών είναι σαν την προσπάθεια προσέγγισης της Αλήθειας."
Είναι γνωστό βέβαια πως όσο και να αυξήσουμε το πλήθος των πλευρών το πολύγωνο ποτέ δε θα γίνει κύκλος, γιατί ο κύκλος είναι ένα τελείως ιδεατό σχήμα, όπως ίσως είναι και η Αλήθεια.

Αυτός όμως είναι μόνο ο ένας από τους τέσσερις άξονες στους οποίους νομίζω ότι κινείται ο Μαρτίνες. Θέλοντας να αποφύγω ένα εκτενές κείμενο θα σταματήσω εδώ και θα αναφερθώ, ίσως, σε μια άλλη ανάρτηση στα γλωσσικά παιχνίδια του Βιντγκεστάιν, και τις διαφορετικές μορφές ευφυίας που παίζουν σημαντικότατο ρόλο στην πλοκή της ακολουθίας.
Μπορεί βέβαια και να μην ξαναγράψω για το συγκεκριμένο βιβλίο, παρόλο που υπάρχουν κι άλλα που μου άρεσαν, αφού ο λόγος που έγραψα σήμερα ήταν να πω στον φίλο μου τον Αλέξανδρο για ποιο λόγο μου άρεσε εμένα τόσο πολύ αυτό το βιβλίο.
Έτσι απλά, επειδή υπάρχει μια διαφορά, στον τρόπο που ο καθένας μας ακούει μια ιστορία. Κι όπως έχει πει κι ο Έρμαν Έσσε: το μόνο αληθινό μέρος μιας ιστορίας είναι το μέρος που πιστεύει αυτός που την ακούει.

Υ.Γ. "Η ακολουθία της Οξφόρδης" γράφτηκε από τον Μαρτίνες δώδεκα χρόνια μετά από το "Σχετικά με τον Ροδερέρ", στο οποίο "πρωταγωνιστεί" το θεώρημα του Σέλντομ (!). Ο ίδιος ο Σέλντομ δεν υπήρχε ακόμη...

mathandliterature.blogspot.com

Επιστολές σε μία νεαρή μαθηματικό

2009-01-17T21:28:00.004+02:00

Ο Ian Stewart γράφει 21 επιστολές σε μία νεαρή μαθηματικό καθώς παρακολουθεί τις σπουδές της και αργότερα την επιστημονική της πορεία, από τις τελευταίες τάξεις του σχολείου μέχρι που καταφέρνει πια να γίνει πανεπιστημιακός.
Σ’ αυτές τις αποστολές μιλά σχεδόν για ο,τιδήποτε έχει να κάνει μ’ αυτήν την επιστήμη: γιατί χρειάζονται τα μαθηματικά, γιατί τα σπουδάζουμε, πώς τα μελετάμε, πώς τα διδάσκουμε σωστά, ποια είναι τα δύσκολα και τα άλυτα προβλήματα, ποιοι ήταν οι κορυφαίοι μαθηματικοί, ακόμη και για τη σχέση των μαθηματικών με τη θρησκεία.
Ένα βιβλίο από ένα συγγραφέα που πραγματικά ερωτεύτηκε τα μαθηματικά και του οποίου «η καρδιά του φτερουγίζει όταν μαθαίνει πως κάποια θέλει να σπουδάσει μαθηματικά».
Ιδιαίτερα καλό ήταν το ένατο κεφάλαιο όπου ο Ian Stewart τονίζει το μερίδιο ευθύνης που έχει η ίδια ο μαθήτρια κατά τη μάθηση: να διαβάζει όσο το δυνατόν περισσότερα γύρω από το θέμα, να μην αποκαρδιώνεται από τις δυσκολίες, και να είναι υπομονετική όσον αφορά τους καρπούς της προσπάθειάς της, αφού παίρνει ως δεδομένο ότι ασχολείται με κάτι που την ενδιαφέρει και η ίδια έχει διαλέξει!

Το βιβλίο τιμήθηκε με το ΒΡΑΒΕΙΟ Peano 2006 που απονέμεται, κάθε χρόνο, στο καλύτερο βιβλίο για την εκλαϊκευση των μαθηματικών.

Logicomix: Ένα Εικονογραφημένο Μυθιστόρημα για τη Λογική και τα Μαθηματικά

2009-01-05T21:01:00.009+02:00

To LOGICOMIX είναι ένα γραφικό μυθιστόρημα (graphic novel), δηλαδή μυθιστόρημα σε μορφή κόμικς, που έγραψαν ο Απόστολος Δοξιάδης και ο Χρίστος Παπαδημητρίου, και σχεδίασε ο Αλέκος Παπαδάτος, με χρωματισμούς της Αnnie Di Donna. Το βιβλίο διηγείται παράλληλα δυο ιστορίες: η πρώτη είναι η ίδια η ιστορία της δημιουργίας του και εξελίσσεται στη σημερινή Αθήνα, με πρωταγωνιστές τους δημιουργούς του. Η άλλη ιστορία, που καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου, αναφέρεται στην εξέλιξη της μαθηματικής λογικής από τα τέλη του 19ου μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα, καθώς και το πως μια κατά βάση φιλοσοφική αναζήτηση οδήγησε στη δημιουργία των πρώτων ηλεκτρονικών υπολογιστών. Μεγάλο βάρος δίνεται στο ιστορικό πλαίσιο της ιστορίας, και στον τρόπο που αυτό επηρέασε τους βασικούς πρωταγωνιστές της, δηλαδή τον Bertrand Russell και τους Frege, Cantor, Hilbert, Wittgenstein, Goedel και Turing. Στην ομιλία μου θα παρουσιάσω την ιστορία της γέννησης και της εξέλιξης του LOGICOMIX, που είναι ακόμη εν προόδω, με ιδιαίτερη έμφαση στην οπτική δουλειά, την έρευνά μας στην τόσο σημαντική αυτή περίοδο για την ιστορία των μαθηματικών – και όχι μόνο – καθώς και τις τεχνικές της δημιουργίας του κόμικ.