Υπατία, η πρώτη γυναίκα μαθηματικός: २ - ३ - २०१२ στις २०:३० στην Πολιτιστική Κίνηση Ροδόπης

"Υπήρχε μια γυναίκα στην Αλεξάνδρεια με το όνομα Υπατία, κόρη του φιλοσόφου Θέωνος, με τέτοια επιτεύγματα στην επιστήμη και τη λογοτεχνία, που ξεπερνούσε κατά πολύ όλους τους φιλοσόφους της εποχής της. Έχοντας σπουδάσει με επιτυχία στις σχολές του Πλάτωνος και του Πλωτίνου, εξηγούσε τις αρχές της φιλοσοφίας στους μαθητές της, πολλοί από τους οποίους ταξίδευαν από μακρινά μέρη για να ακούσουν τις διδασκαλίες της... Παρ' όλα αυτά έπεσε θύμα των πολιτικών αντιζηλιών που επικρατούσαν κατά την εποχή της. Καθώς είχε συχνές συναντήσεις με τον Ορέστη (έπαρχος της περιοχής), είχε ευρέως διαδοθεί ανάμεσα στους χριστιανούς οτι ήταν αυτή που εμπόδιζε τον Ορέστη να έρθει στο πλευρό του επισκόπου."

Σωκράτης ο Σχολαστικός

Δείτε εδώ την προηγούμενη παρουσίαση της λέσχης μας με τίτλο: "Ο χρόνος στη φιλοσοφία και την επιστήμη"

Η επόμενη παρουσίαση - συζήτηση (Παρασκευή ३-२-२०१२)

Την ερχόμενη Παρασκευή 3 - 2 στις 20:30 θα γίνει στην Πολιτιστική Κίνηση Ροδόπης (απέναντι από το 3ο Λύκειο) η πέμπτη φετινή παρουσίαση-συζήτηση της ομάδας Θαλής + Φίλοι. Την παρουσίαση, που έχει τίτλο «Ο χρόνος στη φιλοσοφία και την επιστήμη» έχει ως βάση το βιβλίο «Το ποτάμι του χρόνου» του Igor Novikov, θα κάνει ο Χρήστος Μητρουλιάς. Δείτε παρακάτω μία σύντομη περίληψη της ομιλίας από τον εισηγητή.

Ο ΧΡΟΝΟΣ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ
Μία από τις πλέον αινιγματικές έννοιες που έχουν απασχολήσει την ανθρώπινη νόηση κατά το πέρασμα των αιώνων είναι η έννοια του χρόνου. Στη διάρκεια της ιστορίας η βαθιά και μέχρι σήμερα ανεξιχνίαστη φύση του οδήγησαν τους ανθρώπους σε επίμονους προβληματισμούς. Το ζήτημα αιχμαλώτισε και γοήτευσε τη σκέψη ποιητών, συγγραφέων και φιλοσόφων όλων των εποχών. Πώς ορίζεται, ποια είναι η φύση και η προέλευση του; Υπάρχει ο χρόνος εφόσον υπάρχουμε, ή βρίσκεται πέρα και πάνω από εμάς; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που βασάνισαν τη φιλοσοφική σκέψη ανά τους αιώνες, από τον Πλάτωνα που όρισε τον χρόνο ως κινητή εικόνα της αιωνιότητας και τον Αριστοτέλη για τον οποίο ο χρόνος ήταν αριθμός της κίνησης μέχρι τον Καντ που θεωρούσε το χρόνο ως μια ιδιότητα, εποπτεία του ανθρώπινου νου. Στη συνέχεια τη σκυτάλη πήρε η επιστήμη η οποία αποπειράθηκε να ορίσει και να ερμηνεύσει το χρόνο χρησιμοποιώντας τα μαθηματικά, την παρατήρηση και το πείραμα. Ο Νεύτων όρισε τον απόλυτο χρόνο, ενώ ο Αινσταίν με τη θεωρία της Σχετικότητας έθεσε την έννοια του χρόνου σε ένα νέο φιλοσοφικό υπόβαθρο κόντρα στη λογική που διαμορφώνουν οι ανθρώπινες αισθήσεις. Όλα αυτά θα συζητήσουμε την Παρασκευή 3 Φεβρουαρίου στο στέκι της Πολιτιστικής Κίνησης στις 20:30μμ. Αξίζει να διαθέσετε λίγο από το χρόνο σας!

Η Μέλπω Αξιώτη με τις "Δύσκολες Νύχτες" στη λέσχη μας

Η Μέλπω Αξιώτη καταγόταν από παλιά αρχοντική οικογένεια της Μυκόνου. Γεννήθηκε στην Αθήνα. Πατέρας της ήταν ο μουσικοσυνθέτης Γεώργιος Αξιώτης, με τον οποίο έζησε όταν χώρισαν οι γονείς της. Και οι δύο γονείς της ξαναπαντρεύτηκαν και είχε τρία ετεροθαλή αδέλφια. Από το 1918 ως το 1922 μπήκε εσωτερική στη Σχολή των Ουρσουλίνων της Τήνου. Το 1925 παντρεύτηκε το θεολόγο και δάσκαλό της Βασίλη Μάρκαρη, από τον οποίο χώρισε τέσσερα χρόνια αργότερα. Μετά από μια σύντομη σχετικά παραμονή στη Μύκονο, επέστρεψε στην Αθήνα και γνωρίστηκε με τον Νίκο Εγγονόπουλο, τον Γιώργο Θεοτοκά, τον Γιώργο Σεφέρη, τον Γιάννη Ρίτσο, τον Νίκο Αλεξίου. Το 1933 έκανε την πρώτη της εμφάνιση στα γράμματα, με το διήγημα Απ τα χτες ως τα σήμερα, στην εφημερίδα Μυκονιάτικα Χρονικά, όπου τον επόμενο χρόνο θα δημοσιεύσει άλλο ένα διήγημα. Πέρασαν και τα δύο απαρατήρητα. Το 1934 άνοιξε μαζί με τη Βέτα Τσιτιμάτη έναν βραχύβιο οίκο ραπτικής και παράλληλα άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα σχεδίου στη Σιβιτανίδειο Σχολή. Το 1936 προσχώρησε στο Κ.Κ.Ε. και παρέμεινε πιστή στην Αριστερά ως το θάνατό της. Το 1938 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα, Δύσκολες Νύχτες, με το οποίο ασχολήθηκε σύσσωμη η κριτική. Της απονεμήθηκε το πρώτο βραβείο του Γυναικείου Συλλόγου Γραμμάτων και Τεχνών και η ψυχή του συλλόγου, Πηνελόπη Δέλτα, η οποία διαφωνούσε με τη βράβευσή της, κατάργησε το βραβείο. Στην Κατοχή, εντάχθηκε στην Εθνική Αλληλεγγύη του ΕΑΜ και συνεργάστηκε στον παράνομο Τύπο, μαζί με τη Διδώ Σωτηρίου, την Έλλη Αλεξίου, την Έλλη Παππά κ.ά. Μετά την απελευθέρωση, διώχθηκε λόγω της πολιτικής της δράσης και κατέφυγε στη Γαλλία, το 1947, όπου η αριστερή διανόηση, Λουί Αραγκόν, Έλσα Τριολέ, Πωλ Ελυάρ, Πάμπλο Νερούντα, κ.ά της επεφύλαξε θερμή υποδοχή. Το μυθιστόρημά της Εικοστός αιώνας μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και της χάρισε πανευρωπαική καταξίωση. Το 1950 απελαύνεται από τη Γαλλία, κατόπιν διαβήματος της ελληνικής κυβέρνησης, και καταφεύγει αρχικά στην Ανατολική Γερμανία, στη συνέχεια στη Βαρσοβία, όπου θα εργαστεί στην ελληνική εκπομπή του πολωνικού ραδιοφώνου, και πάλι πίσω, το 1956 στο Ανατολικό Βερολίνο. Εργάζεται επί έξι χρόνια στο πανεπιστήμιο Humboldt, διδάσκοντας νεοελληνική γλώσσα και λογοτεχνία και συνεργάζεται με τον επίσης εξόριστο Δημήτρη Χατζή. Έχει μονίμως προβλήματα υγείας, γι αυτό και καταφεύγει πολύ συχνά στην Αλμπίζολα της Ιταλίας. Με απόφαση του Ηλία Τσιριμώκου, επαναπατρίζεται το 1965. Συνεχίζει τα ταξίδια της. Κατά τη δικτατορία, αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα και της συμπαραστέκονται η αδελφή της Χαρούλα, οι φίλοι της, η Νανά Καλλιανέση, ο Αντρέας Φραγκιάς. Ο Γιάννης Ρίτσος θα τη βοηθήσει αποφασιστικά να ολοκληρώσει και να εκδώσει το κύκνειο άσμα της, την Κάδμω. Το 1971 η υγεία της επιδεινώνεται ραγδαία, πάσχει από προιούσα αμνησία και σωματική εξασθένηση τον επόμενο χρόνο πεθαίνει. Επηρεασμένη τόσο από τον μοντερνισμό, και την πρόσληψή του από τη γενιά του τριάντα, όσο και από το σουρεαλισμό, χρησιμοποιεί ευρέως το συνειρμό και τον εσωτερικό μονόλογο και ανάγει το απολύτως προσωπικό σε οικουμενικό. Εστιάζοντας στο όνειρο, στην παιδική ηλικία, στο γενέθλιο νησί της, με γλώσσα χειμαρρώδη, λαική, και περίτεχνη, μακροπερίοδη σύνταξη, με λέξη απόλυτα ακριβή και πολυστρωματική αφήγηση, η Αξιώτη άφησε πίσω της ένα πολυσύνθετο, αταξινόμητο έργο, που έχει τη θέση του μεταξύ των αριστουργημάτων της σύγχρονης ευρωπαικής λογοτεχνίας. Τα έργα της κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κέδρος πεζογραφία Χρονικά. Τόμος Γ΄ 1980 Δύσκολες νύχτες. Τόμος Α΄. Μυθιστόρημα 1981 Θέλετε να χορέψουμε Μαρία; Τόμος Β΄. Νουβέλα 1982 Εικοστός αιώνας. Τόμος Δ΄. Μυθιστόρημα 1982 Σύντροφοι καλημέρα. Τόμος Ε΄. Διηγήματα 1983 Μια καταγραφή στην περιοχή της λογοτεχνίας. Τόμος ΣΤ΄. Δοκίμια 1983 Το σπίτι μου. Τόμος Η΄. Διήγηση 1986 Ποιήματα. Τόμος Ζ΄ 2001 Η Κάδμω. Τόμος Θ΄. Νουβέλα. υπό έκδοση μεταφράσεις ΡΑΝΤΙΓΚΕ,ΡΑΙΜΟΝ Ο διάβολος μέσα του 1969

1089 - Ένα μαγικό ταξίδι στον κόσμο των μαθηματικών

Ο καθηγητής David Acheson μας προσκαλεί να ταξιδέψουμε μαζί του στον γοητευτικό κόσμο των μαθηματικών και να επισκεφθούμε τους πιο μαγικούς αριθμούς, τους πιο διασκεδαστικούς γρίφους και τις πιο όμορφες αποδείξεις.

Με την εύθυμη παρουσίασή του, το πάθος και τον ενθουσιασμό του προσκαλεί ακόμη και εκείνους που εξαιτίας ενός καθηγητή, όπως λέει, δικαίως μίσησαν τα μαθηματικά, ενώ δίνει τη δυνατότητα σε όσους δεν έχουν μαθηματική προπαιδεία να κατανοήσουν τους μαθηματικούς χειρισμούς και τη χρησιμότητα των εφαρμογών τους.

Η εικονογράφηση, με γελοιογραφίες, σκίτσα και διαγράμματα που έχει επιλέξει ο ίδιος ο συγγραφέας, συνθέτει ένα ανάγλυφο τοπίο, διευρύνει την αντίληψη και τις γνώσεις του αναγνώστη και τον μαθαίνει πώς να αντλεί ευχαρίστηση από τα μαθηματικά.

Το ταξίδι μας, λοιπόν, ξεκινά με την έκπληξη και το θαυμασμό που ένιωσε ο συγγραφέας όταν, στην ηλικία των δέκα ετών, διάβασε στο περιοδικό I-SPY το « κόλπο του 1.089», έκπληξη η οποία αργότερα τον ώθησε να γίνει μαθηματικός.

Κάνοντας σύντομες στάσεις, περνάμε από τη γεωμετρία, τους πρώτους αριθμούς και τις δευτεροβάθμιες εξισώσεις. Διασχίζουμε με τον Όιλερ τις γέφυρες του Κένιγκσμπεργκ και κατευθυνόμαστε προς το δέντρο του Πέρον και το αναποδογυρισμένο εκκρεμές, προτού επισκεφθούμε το πρόβλημα του Μαλφάτι και τον πάπυρο του Ράιντ.

Καθώς περνάμε από τις άπειρες σειρές και τη σύγκλιση, θαυμάζουμε τις κηλίδες της λεοπάρδαλης και την υποκυκλοειδή καμπύλη. Κάνουμε μια στάση για να γευματίσουμε από την οικονομικότερη κονσέρβα συζητώντας με τον Λόρεντς για το χάος και τη δυναμική των πληθυσμών, και συνεχίζουμε το ταξίδι μας προσπαθώντας να προβλέψουμε τον καιρό και, με τη βοήθεια του αριθμού e, να κατανοήσουμε τους τόκους και τα επιτόκια.

Τελικός προορισμός το «ινδικό κόλπο με το σκοινί» και η μαγική σχέση των αριθμών e, i και π.

Είτε είστε πολύ νέος είτε πολύ γέρος, ή κάπου ανάμεσα, είτε είστε στο σχολείο είτε στο πανεπιστήμιο, ή σε κανένα από τα δύο, είτε κρατάτε ένα μολύβι στα χέρια σας είτε ένα τζιν-τόνικ... επιβιβαστείτε στο Εξπρές των Μαθηματικών και ετοιμαστείτε για ένα συναρπαστικό ταξίδι!

Το Μυθιστόρημα του Ξενοφώντα: Παρασκευή 8 Απριλίου

Το Μυθιστόρημα του Ξενοφώντα είναι το μυθιστόρημα της εποχής που ο ελληνικός κόσμος πνέει τα λοίσθια. Οι πόλεις επιδίδονται σ’ έναν ασταμάτητο πόλεμο μεταξύ τους, ο Πέρσης βασιλιάς παρακολουθεί και παρεμβαίνει, και η Ιστορία εγκυμονεί.

Στην ηττημένη Αθήνα του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο Σωκράτης καταδικάζεται σε θάνατο και μερικά από τα καλύτερα παιδιά της αναρωτιούνται για την αξία της δημοκρατίας, της μεγάλης εφεύρεσης του προηγούμενου αιώνα. Ο Πλάτων ιδρύει την Ακαδημία, ενώ ο Ξενοφών παίρνει τη δική του μοναχική πορεία. Ωραίος σαν τον Αλκιβιάδη, γόνος της παλιάς καλής Αθήνας, θα γίνει μισθοφόρος του Κύρου πριν τον εξορίσουν οι συμπολίτες του κατηγορώντας τον για φιλολακωνισμό. Το υπόλοιπο της ζωής του θα το περάσει εξόριστος στην Πελοπόννησο, γράφοντας ένα έργο που κατάφερε να φτάσει ακέραιο ως τις μέρες μας. Κι αυτό μοιάζει με θαύμα: χωρίς φιλοσοφική σχολή να τον υποστηρίζει, χωρίς μαθητές να φροντίζουν για την υστεροφημία του, ελλειμματικός φιλόσοφος κατά πολλούς, μειονεκτικός ιστορικός κατ’ άλλους, ο Ξενοφών κατόρθωσε να διασχίσει τους αιώνες και να φτάσει ως το δικό μας παρόν αρθρώνοντας τον μοναχικό του λόγο, διεκδικώντας την ειλικρίνεια αυτής της μοναξιάς που τον κάνει να μοιάζει παράξενα σύγχρονός μας.

«Αυτό που με γοήτευσε περισσότερο στην προσωπικότητα του Ξενοφώντα και με κάνει να τον αισθάνομαι σύγχρονό μας είναι οι αντιφάσεις του, η μοναχικότητά του», λέει ο συγγραφέας Τάκης Θεοδωρόπουλος. «Όσο για την εποχή του, είναι η εποχή της παρακμής του ελληνικού κόσμου, κι αυτοί οι άνθρωποι έζησαν την πρώτη μεγάλη κρίση της Δημοκρατίας. Δεν με ενδιαφέρει μονάχα ο αρχαίος κόσμος, η δύναμή του και η αδυναμία του, αλλά και η σχέση του με τον δικό μας κόσμο».

Παρασκευή 11 Μαρτίου 2011 (ώρα 20.30) Βιρτζίνια Γουλφ (1929) Ένα δικό σου δωμάτιο (A Room of One’s Own)

Το Ένα δικό σου δωμάτιο (1929) θεωρείται από τη σύγχρονη κριτική όχι άδικα ως η πιο σημαντική συνεισφορά της Γουλφ στη λογοτεχνική κριτική και θεωρία. Το βιβλίο αυτό αποτελεί ορόσημο στο ζήτημα της γυναικείας χειραφέτησης και βασικό σημείο αναφοράς σε κάθε σύγχρονη συζήτηση σχετικά με το φεμινισμό, το κοινωνικό φύλο, τη σεξουαλικότητα, την εκπαίδευση, την πατριαρχία, τη λογοτεχνία.

Τι μπορεί όμως να σημαίνει σήμερα η τολμηρή αξίωση της Γουλφ πως «για να γράψει μια γυναίκα πρέπει να έχει λεφτά και ένα δικό της δωμάτιο»; Άραγε ποιο περιεχόμενο μπορεί να έχουν όροι, όπως «γυναικείος λόγος», «γυναικεία γραφή», «φύλο», «δικαίωμα στην εκπαίδευση»; Τι κοινό μπορεί να έχει ο τραγουδιστής Morrissey με τη Γουλφ; Αυτά και άλλα παρόμοια θα συζητήσουμε την Παρασκευή 11 Μαρτίου στις 20.30 στο φιλόξενο χώρο της Πολιτιστικής Κίνησης Ν. Ροδόπης διαβάζοντας το Ένα δικό σου δωμάτιο της Βιρτζίνια Γουλφ.

X.M.

Ο Μπόρχες κι εγώ

Την Παρασκευή 18 Φεβρουαρίου στις 20:30 στο χώρο της Πολιτιστικής Κίνησης Ροδόπης θα γίνει παρουσίαση του έργου του Μπόρχες, του μεγαλύτερου Αργεντίνου συγγραφέα του 20ου αιώνα. Για όσους ενδιαφέρονται να πλησιάσουν τον ιδιόμορφο κόσμο του Μπόρχες μπορούν να διαβάσουν τα άπαντα πεζά του (εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα). Στην παρουσίαση θα δοθεί έμφαση σε τέσσερα διηγήματα - πεζά (Η βιβλιοθήκη της Βαβέλ, O κήπος με τα διακλαδωτά μονοπάτια, Ο Μπόρχες κι εγώ, Argumentum Ornithologicum), αλλά παράλληλα θα αναλυθεί το λογοτεχνικό του ύφος. Τέλος, θα αναζητηθεί η διασύνδεση των κειμένων του με τις θετικές επιστήμες.

Διαβάζω από το οπισθόφυλλο του βιβλίου:

Μπόρχες σημαίνει, για τα εκατομμύρια των φανατικών του αναγνωστών σε όλο τον κόσμο, ένα σύμπαν δημιουργημένο από την αρχή με τα υλικά που πλάθονται τα όνειρα. Ένα σύμπαν που συγκροτείται από επάλληλους Λαβυρίνθους (που διαφέρουν στις διακλαδώσεις καίτοι ομόκεντροι), ένα σύμπαν Βιβλιοθήκη όπου οι πάντες χάνονται αναζητώντας το Νόημα.

Σ' αυτό το δαιδαλώδες τοπίο των συναρπαστικών του γραπτών -και ιδίως των πεζών κειμένων που συγκεντρώνονται όλα για πρώτη φορά σε ενιαίο τόμο-, η πραγματικότητα είναι μια απάτη, ο ορθός λόγος συνιστά αυθαιρεσία και ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς, είτε έχει ήδη συμβεί είτε επίκειται να συμβεί· στο παιγνιώδες σύμπαν του Μπόρχες, ο ένας είναι γέννημα της φαντασίας κάποιου άλλου και σε μια θεία χρονική στιγμή, σε μια ανύποπτη Επιφάνεια μια ολόκληρη ζωή μπορεί να δικαιωθεί...

Απαντα τα Πεζά του Χόρχε Λουίς Μπόρχες, σ' αυτή τη νέα οριστική έκδοση, από τον επί χρόνια μελετητή και μεταφραστή του έργου του, τον Αχιλλέα Κυριακίδη, επιτρέπουν στον αναγνώστη να διαβάσει το μεγάλο κλασικό συγγραφέα του εικοστού αιώνα με τη μορφή ενός συγκλονιστικού εν πρόοδο χρονικού του σύγχρονου πολιτισμού μας. Ακολουθούν δύο ακόμα τόμοι: Απαντα τα Δοκίμια και Απαντα τα Ποιητικά.

Αλλά, ποιος είναι ο Μπόρχες; Δείτε εδώ!